Ո՞վ է ձևավորելու բիզնեսի ապագան՝ մարդիկ, թե՞ տեխնոլոգիաները։
Արհեստական բանականություն, թե՞ մարդկային գործոն. նոր դարաշրջանի մեկնարկը
Ժամանակակից բիզնես աշխարհը գտնվում է աննախադեպ տեկտոնական տեղաշարժերի կենտրոնում։ Ամեն օր մենք ականատես ենք լինում գործիքների ու ալգորիթմների ի հայտ գալուն, որոնք արմատապես փոխում են ընկերությունների գործելաոճը, շուկայական մրցակցությունն ու արդյունավետության չափանիշները։ Այս վերափոխումների առաջնագծում է գտնվում արհեստական բանականությունը, որը վայրկյանների ընթացքում կարողանում է վերլուծել հսկայածավալ տվյալներ, կանխատեսել սպառողական միտումները և ավտոմատացնել բազմաթիվ բարդ գործընթացներ։ Սակայն այս տեխնոլոգիական հեղափոխության ֆոնին առաջանում է գլխավոր հարցը՝ ո՞վ է ի վերջո կերտելու վաղվա օրակարգը՝ մեքենանե՞րը, թե՞ մարդիկ։
Շատերի համար տեխնոլոգիական այս առաջընթացն ասոցացվում է անորոշության հետ։
Հաճախ քննարկվում է այն մտավախությունը, թե ավտոմատացումը կարող է ամբողջությամբ դուրս մղել մարդկային ներուժը։ Իրականում, փոխվում է հենց կորպորատիվ միջավայրի հիմնասյունը՝ աշխատուժը։ Գործառույթները, որոնք հիմնված են կրկնվող, մեխանիկական գործողությունների կամ ստանդարտ տվյալների մշակման վրա, արագորեն փոխանցվում են ալգորիթմներին։ Սակայն սա ոչ թե աշխատատեղերի անվերադարձ կորուստ է, այլ մասնագիտական դերերի խորը վերափոխում։ Աշխատակիցներն այլևս ստիպված չեն ժամեր վատնել ռուտինային գործերի վրա. նրանց ուշադրությունը կենտրոնանում է ստեղծարարության, ռազմավարական մտածողության և բարդ խնդիրների լուծման վրա, ինչը որևէ մեքենա չի կարող ինքնուրույն անել։
Այստեղից էլ բխում է նոր իրականության գլխավոր առանցքը, որը կոչվում է մարդկային և տեխնոլոգիական փոխազդեցություն։ Խոսքը ոչ թե «մարդն ընդդեմ մեքենայի» պայքարի մասին է, այլ համագործակցության։ Առավել հաջողակ են դառնում այն կազմակերպությունները, որոնք տեխնոլոգիաները դիտարկում են ոչ թե որպես մարդուն փոխարինող գործոն, այլ որպես մարդկային հնարավորություններն ընդլայնող հզոր լծակ։ Երբ բիզնես վերլուծաբանն օգտագործում է ԱԲ հաշվարկները, նա խնայում է օրեր, բայց վերջնական ռազմավարական որոշումը, համատեքստի ընկալումն ու ռիսկերի գնահատումը շարունակում է մնալ մարդու պատասխանատվությունը։ Տեխնոլոգիան տալիս է ճշգրիտ պատասխաններ, բայց ճիշտ հարցեր տալու ունակությունը բացառապես մարդկային է։
Այս նոր միջավայրում արմատական փոփոխության է ենթարկվում նաև կառավարումն ու առաջնորդություն հասկացությունը։
Ավանդական հիերարխիկ և հրամայողական մոդելներն այլևս արդյունավետ չեն։ Ապագայի լիդերներից պահանջվում է ոչ միայն տեխնոլոգիական գրագիտություն, այլև էմոցիոնալ ինտելեկտ, ճկունություն և մշակույթ ձևավորելու կարողություն։ Առաջնորդի դերն այսօր թիմերին ոգեշնչելն է, վստահության մթնոլորտ ստեղծելն ու աշխատակիցներին օգնելը՝ հարմարվելու արագ փոփոխվող թվային գործիքներին։ Տեխնոլոգիան չի կարող ապահովել կարեկցանք, բարոյական աջակցություն կամ ներքին մոտիվացիա. սրանք արժեքներ են, որոնք ստեղծվում են միայն մարդկային անմիջական շփման միջոցով։
Միևնույն ժամանակ, նորարարությունների անսահմանափակ կիրառումն առաջ է բերում կարևորագույն սահմանափակումներ, որտեղ առանցքային նշանակություն ունեն էթիկա և տեխնոլոգիաներ հարաբերությունները։ Ինչպե՞ս պաշտպանել օգտատերերի անձնական տվյալները, ինչպե՞ս խուսափել ալգորիթմական կողմնակալությունից և ապահովել որոշումների թափանցիկությունը։ Այս հարցերի պատասխանները տեխնիկական չեն. դրանք պահանջում են փիլիսոփայական, իրավական և բարոյական մոտեցում։ Եթե բիզնեսը կուրորեն վստահի մեքենայական տրամաբանությանը՝ անտեսելով սոցիալական պատասխանատվությունը, այն արագորեն կկորցնի հասարակության վստահությունը։ Հետևաբար, արժեքային համակարգ սահմանելն ու դրան հետևելը մնում է բացառապես մարդկային տիրույթում։
Այս ամենը հանգեցնում է նրան, որ աշխատաշուկայում արժևորվում են բոլորովին նոր որակներ՝ այսպես կոչված ապագայի հմտություններ։
Դրանք ներառում են քննադատական մտածողությունը, կրեատիվությունը, շարունակական ինքնակրթության պատրաստակամությունը և թվային միջավայրում ազատ կողմնորոշվելու ունակությունը։ Կարևոր չէ, թե որքանով եք տիրապետում կոնկրետ ծրագրային ապահովմանը այսօր, քանի որ վաղն այն կարող է հնանալ։ Շատ ավելի արժեքավոր է նոր գործիքները սովորելու և դրանք մարդկային յուրահատուկ տաղանդի հետ համադրելու տոկունությունը։
Ի վերջո, ո՞վ է ձևավորելու բիզնեսի ապագան։ Ճշմարտությունն այն է, որ տեխնոլոգիաները սոսկ միջոց են, իսկ նպատակը, իմաստն ու ուղղությունը միշտ տալիս է մարդը։ ԱԲ-ն և թվային հարթակները կառուցում են ենթակառուցվածքները, բայց բիզնեսի էությունը մնում է մարդակենտրոն։ Ապագան չի պատկանում ո՛չ միայն մարդկանց, ո՛չ էլ բացառապես մեքենաներին. այն կպատկանի այն մարդկանց, ովքեր լավագույնս կտիրապետեն տեխնոլոգիաներին՝ պահպանելով ստեղծարարությունն ու էթիկական բարձր չափանիշները։